“Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol” demiş Mevlânâ. Ama durup düşününce insan, soruyor kendine: Gerçekten göründüğümüz gibi miyiz? Yoksa olduğumuz gibi mi görünüyoruz?
Belki de dışarıdan bakıldığında çok akıllı, çok zeki, çok bilgili biri gibi duruyoruz. Ama içimizde bir yerde, aslında ne kadar eksik, ne kadar cahil olduğumuzu hissediyoruz. Ya da tam tersi… Belki de insanlar bizi sıradan, bilgisiz, hatta cahil biri sanıyor; ama içimizde yılların birikimi, hayatın öğrettikleri, hiç kimsenin göremediği bir derinlik var.
Peki bilgi dediğimiz şey nedir gerçekten? Sadece okullarda, sınıflarda, yüksek duvarların ardında mı öğretilir? Kitaplarda mı saklıdır sadece? Bence hayır. Çünkü bilgi, isteyen için her yerdedir. Bir çocuğun gözünde, bir yaşlının hikâyesinde, sokakta yürüyen bir kedinin sessizliğinde bile. Ama öğrenmek için önce istemek gerek. Gerçekten, yürekten istemek… İstek yoksa, arayış da olmaz. Arayış yoksa, öğrenme de olmaz.
Ne zaman “cahil” desek, akla hemen okumamış, diploması olmayan insanlar geliyor. Oysa bence asıl cehalet, öğrenmek istememekte gizli. Çünkü üniversite bitiren, yüksek diplomalar alan nice insan var ki… Onların da içi boş, onların da yüreği cahil kalabiliyor. Ve bir bakıyorsun, hiç okula gitmemiş, ama hayatın sokaklarında, zorluklarında, düşe kalka öğrenmiş biri; onlardan çok daha bilgili, çok daha bilge.
Aslında mesele diploma değil, unvan değil. Mesele insanın kendiyle yüzleşebilmesi, öğrenmeye açık olması, hayatın sunduğu her dersi bir fırsata çevirebilmesi. Hayatın okulunu okuyabilmek… İşte en kıymetlisi bu. Çünkü hayat her gün bir ders verir; ama önemli olan, o dersten bir şey çıkarabilmek, onu anlayabilmek. Eğer bunu başaramıyorsak, kaç üniversite bitirmiş olursak olalım, içimizdeki cehalet hâlâ duruyordur.
Bence insanın kendini yetiştirmesi, kendine değer vermesi, karşısındakinin düşüncelerine kulak verebilmesi… İşte asıl bilgi buradadır. Çünkü bilgi, başkasını ezmek için değil; anlamak, dinlemek ve büyümek içindir. Ve hayat, en büyük öğretmendir. Dinlemesini bilene…
Yasemin Kafadar